Дьиэ-уот

Дьиэ-уот киһи олорор сүрүн эйгэтэ буолар. Дьиэни тутуу — сиэр-майгы төрдө. Үрүҥ Айыы Тойон саамай таптыыр уола Дьөһөгөй Тойон дьиэни тутар дииллэр.

Дьиэ сэргэтэ

Дьиэ сэргэтэ айыылар алгыстарын ыһыах баҕаҕыттан ылан ыал тиэргэнигэр тарҕатар. Ити дьиэҕэ эмиэ киирэр. Онон тиэргэн иһин айыы дьонун эйгэтэ оҥорор.

Дьиэ-уот туһунан

Дулҕалар

Дулҕалар диэн дьиэ сүрүн түөрт муннуга ааттанар. Дулҕалар дьиэҕэ сүрүннээн иҕэҥи-дьалыҥы биэрэллэр.

Дьиэ туруга муннуктартан тутулуктаах. Муннук алгыһы киллэрэр буолар эбэтэр бүөлэнэн хаалан алгыһы киллэрбэт.

Аан дулҕа бүөлэниитэ

Дьиэни көрүү-харайыы мөлтүүр. Барыта ыһыллаҕас. Сары-сатаҕай буолар.

Кэтэҕирии дулҕа

Дьиэҕэ дьаһалта мөлтүүр. Дьон ьэйэлэрэ саныылларын сылдьаллар. Уопсай биир сыал диэн суох.

Түгэх муннук

Оҕону көрүү-харайыы мөлтүүр. Арыгылааһын элбиир. Доруобуйа туһугар кыһамматтар.

Оһох кэннэ муннук

Харчы-үа аҕыйыыр. Дьиэни хааыйыыга улахан бырамыалар үөскүүллэр. Улахан ыарыы олохсойуон сөп.

Холумтан иҥиэйиитэ

Холумтан диэн оһох уота оттуллар сирэ аттанара. Онтон билигин дьиэ духуобунай төрдүн ааттыыбыт.

Муннуктартан алгыс киирэ турар буоллаҕына холумтан көнөтүк олорор. Оннук дьиэн итии холумтаннаах диэн ааттанар. Дьиэ килиимэтэ үчүгэй.

Онтон ханнык эрэ дулҕа алгыһы киллэрбэт буоллаҕына, холумтан иҥнэйэр. Ол өттүнэн боппуруос үөскээн барар. Маннык дьиэ килиимэтэ куһаҕан.

Дьиэни ыраастааһын диэн дьиэ холумтанын көннөрүү.

Оһохтор

Дьиэ сүрүн маллара


Эркин

Үөт түрэх — дьиэ сүрүн ымыыта

Дьиэ биир сүрүн миэстэтэ эркин буолар. Эркин киһи харыстыыр суолталаах. Өссө эркин диэн киһи былырга өбүгэлэрин ааттыыллар. Кинилэр төһө үчүгэйдик олорбуттар да ыччаттарын эркинэ бөҕөргүүр. Онон ыал эркининэн арахсар.
Өбүгүлэри ытыктааһын экин буолар күүстээх.

Остуол

Дьиэ сүрүн тэрилэ остуол буолар. Остуол сирэйэ киһи сирэйин курдук суолталаах. Остуолу охсубаттар. Остуол тула олорон айдаарбаттар. Остуолга дьиэ дьоло баар.

Орон
Орон имэҥ, дьалыҥ түһэр сирэ буолар. Орону үчүгэйдик хомуйаллар. Ыспаттар, ис өттүн дьоҥҥо көрдөрбөттөр. Орон ыал буолар тускуну илдьэ сылдьар.


Туомнар

Дьиэ холумтанын олордуу

Саҥа дьиэни ылбыт эбэтэр туттубут киһи дьиэтигэр холумтан олордор. Дьиэҕэ киирэр саҕан оҥоһуллар.

Дьиэ иччитин аһатыы
Бу туом балаҕан ыйыгар оҥоһуллар.

Ымыллар
Эмэгэт туос ылыллар (дьиэҕэ куһаҕан иҥмэтин диэн)
Этиҥ түспүт маһын ылыллар (куһаҕаны ыраастыы турдун диэн)
Сиэл ылыллар (куттанар буоллахха)

Дьиэ оронноро

Дьиэ оронноро уонна эйгэтэ

Дьиэ алгыһа

(Дьокуускайга этиллэр)

Дьээ,
Илин өттүгүттэнЭлиэнэ эбэбит
Эҕэрдэ этэ турдун,
Соҕуруу өттүгүттэн
Сорууҥу Хайа иччитэ

Ооҕуй-оҕус — дьиэ ымыыта

Дьөһогөй Тойон
Илэ-чахчы
Иҥэрсийэ турдун,
Арҕаа өттүгүттэн
Чочур Мырааҥҥа олорор
Аан дойду иччитэ
Аан Алахчын Хотун
Ала-чахчы
Алгыс этэ турдун,
Хоту өттүгүттэн
Хотугу Хайа иччитэЫнахсыт ХотунУруй охсо турдун,
Саныыр санааҕытын
Сайыннаран,
Өдүүр өйгүтүн
Үннэрэн
Үбү-харчыны тардан
Үрүлүйэн иһиҥ.
Айхал-айхал талба!