Уу оҕуһа

Сахалар мааманнар, былыргы оҕустар өлүктэрин, уҥуохтарын элбэхтик булаллара. Итиннэ олоҕуран Уу Оҕуһун туһунан итэҕэл үөскээбитэ.

Аан тыл

Мааман муоһугар олох ойуута

Саха итэҕэлигэр уу оҕуһа диэн улахан миэстэни ылар. Бу өйдөбүл кыһыны бэлиэтиир. Уу оҕуһа диэн тыл мааманы кытта сибээстээх өйдөбүл быһыылаах. Маны сахалар көһөн кэлэн баран олохтоох омуктартан ылбыттар быһыылаах.

Уу оҕуһа. Оонньуур.

Уу оҕуһун туһунан кэпсэллэр

Хотугу сахалар этэллэрэнинэн уу оҕуһа ааспыт сиригэр өрүстэр, үрэхтэх үөскээбиттэр. Онтон хоммут сиригэр күөллэр үөскээбиттэр. Уу оҕуһа сир аннынан сылдьар үһү. Улахана бэрт буолан итиниэхэ сир дьигиһийэр эбит. Онон сир хамсааһынын үөскэтэр эбит.

Арыт уу оҕуһун муоһа сиртэн быган көстөр эбит. Ону сорох дьон кэрдэн кэбиһэр эбиттэр. Онтукалара тыыннаах оҕус муоһа буолан хаалар эбит. Кини, күөлгэ сытар буоллаҕына, күөлү, сиргэ сиргэ сытар буоллаҕына, сири тоҕо сүргэйэн кэбиһэр эбит.

Арыт уу оҕуһа дьиҥнээх оҕус буолан күөлтэн тахсан ыал оҕуһун кытта харсар эбит.

Арыт уу оҕуһа өлөн сытарын күөл таһыттан булаллар. Ону сиэбит дьон өлөн хаалар эбиттэр.

Тоҥсоҕой тоҥсуйуута

Тохсунньу ортотун диэки ойуурга тоҥсоҕой тоҥсуйан торолутар. Ону тоҥсоҕой тымныыны кэрдэн эрэллэр дииллэр. Бу өйдөбүл уу оҕуһун кытта сибээстээх буолар. Айыы уола оҕуһу уот оҕунан ытыалыыр. Арыт тоҥсоҕой тоҥсуйуутун айыы уола уу оҕуһун ытыалыыр тыаһа дии саныыллар.


Бастакы муос туллуута

Уу оҕуһа ордук тохсунньу 30 күнүгэр биллэр. Бу күн бастакы муоһа тостор. Ол аата тымныы аҕырымныыр. Онтон тымныы улааттаҕына этэллэр. Оҕус бастакы муоһа тостон кыйаханан тымныыта өссө улаатта диэн. Айыы уола уот оҕунана оҕуһу ытыалаан бастакы муоһун тоһутар эбит.


Иккис муос тостуута

Олунньу 12 күнүгэр уу оҕуһун иккис муоһа тостор. Бу кэмҥэ күн уоттанар. Тымныы тостор. Айыы уола оҕуһу салгыы уот оҕунан ытыалыыр. Инньэ гынан иккис муоһу тоһутар дииллэр.


Моойдоох бас сууллан түһүүтэ

Олунньу 24 күнүгэр уу оҕуһун моонньулаах баһа сууллан түһэр. Айыы уола оҕуһу салгыы уот оҕунан ытыалаан моонньоох баһын турар. Бу кэмҥэ күн өссө уоттанар. Тымныы кыччыыр.


44 тоҥоруу уонна уораан

Уу оҕуһун көҥдөй көхсө 44 тоҥорууну уонна уорааны үөскэтэр дииллэр. Бу көҥдөй көҕүс маҥай олус улахан буолар. Оттон кыччаан иһэр. Онон күрдьүк хаары маарыннар.


Устуу

Ыам ыйын 22 күнүгэр сайын буолар. Ол аата аны минус кыраадыс түспэт буолар. Бу кэмҥэ өрүстэри, үрэхтэри бүрүйэ сытар муус алдьанан барар. Онон көмүөл саҕаланар. Көмүөл мууһа уу оҕуһун тириитин курдук көстөр. Ол аата урут халыҥнык сыппыт көҥдөй көҕүс уолан тирии эрэ буолан хаалар уонна сүүрүгү кытта хоту устар. Тымныы тыына билигин да баар.


Тирии сылдьара

Сайын үгэнэ буолар. Тирии Хотугу Муустаах Акыйааҥҥа уста сылдьар. Кини кыра тыыннаах буолар. Ити тыына сөрүү буолан биллэр.


Тиллии

Ити сылдьан туман түһүөҕүттэн хаары-мууһу сиэн үөйэн барар. Төбөтө иккиһин үүнэр. Мостара быган тахсаллар. Оҕус тиллэн тымныы салгынан сирилэччи үрэрэр буолар.


Тахсыы

Кини урут Хотугу Мустаах Акыйааҥҥа эрэ сылдьар этэ. Аны оҕус оҕуһунан буолан кытыыга тахсар. Тыынан уоран улаатар. Кыһын кэлэн барар.

Аан-даан

Уу оҕуһа кытыыга тахсан биһиэхэ чугаһаан иһэр. Төбөтүн илгистэр. Мууһунан-харынан тыынар, Аан-даан тымныы кэлэр.

Уу оҕуһа кэлиитэ

Уу оҕуһа кэлиитэ

Кыракый Яко

2003 сыллаахха Киргиэлэй Сорохтор Баһылай дииллэр дьүкээгир туундаратыгар булар. Ити кэмтэн кыракый Яко элбэх куоракка сырытта. Саха сирин биир баайа буолла.

Муостар туундараҕа быган сыталлара